Čemernik je planina u jugoistočnoj Srbiji, na desnoj strani Južne Morave, prema Grdeličkoj klisuri. Pripada planinama srednje visine. Naviši vrh je Veliki Čemernik 1.638 m.

Osnovni sastav čine kristalni škriljci, pripada Rodopskom sistemu. Vrh nije pod šumama, padine delom jesu. U istočnom podnožju su najveća naselja Vlasina Rid i Crna Trava, a na zapadnom Mlačište, Mačkatica, Manjak i Ljutež.

Pored Velikog Čemernika tu su: Kula (1.622 m), Mali Čemernik (1.596 m), Ostrozub (1.546 m) i Pavlova gramada (1.469 m). Svi su zaobljenog tipa.

Čemernik je dobio ime po otrovnoj biljci čemerici koje uz ostalo planinsko bilje ima u izobilju na ovoj planini. Dominira bela čemerika ali poslednjih godina počinje da se suši i iščezava sa njegovih pašnjaka.

Čemernikom su kroz istoriju vodili mnogi značajni putevi iz doline Velike Morave za Crnu Travu, Vlasinu, Krajište, Bosilegrad i Ćustendil. Tuda je prošao turski sultan Musa, 1412. godine, u pohodu na Novo Brdo. I danas je u narodu poznat Musin put. Na tim drumovima koji su vodili planinskim hrbatima formirana su naselja sa kafanama za odmor putnika i stoke. Oni su izgubili na važnosti izgradnjom Vlasinskog jezera i povezivanjem Crne Trave sa Vlasoticem, putem duž reke Vlasine, odnosno Vlasine sa Surdulicom, putem duž Vrle. Danas tavore naselja na starim kiridžijskim i pečalbarskim drumovima: Pronine Mehane, Mlačiške Mehane, Simenkovo Mejanište i Bistričke Mehane sa po nekim stanovnikom. Jedna mehana je bila na samom Čemerniku kod Belih voda, gde su Nemci, 1941. godine izgradili Planinarski dom.

Putna mreža je u lošem stanju. Put od strateške važnosti Crna Trava – Ruplje – Predejane nije do kraja asfaltiran, dok su ostale puteve uglavnom uništili kamioni prevozeći bukovo drvo.